Ocena siły żucia u pacjentów z wysokokątową wertykalną relacją podstaw szczęk i czaszki

Ten artykuł jest streszczeniem pracy doktorskiej Łukasza Sidorowicza, która wygrała w konkursie na najlepszy artykuł użytkowników portalu OrtoProf.pl. Nagrodą dla zwycięzcy był bezpłatny udział  w Warsaw Orthodontic Congress 2015.

Przyjmuje się, że wielkość, w tym grubość i pole powierzchni mięśni są powiązane z siłą żucia. Z dostępnej literatury tematu wynika, że podejmowano próby określenia wpływu siły żucia na budowę twarzoczaszki. Oceniano również korelację
między siłą żucia a takimi czynnikami jak płeć czy wiek. Wielu badaczy, potwierdziło zależność między budową twarzoczaszki a siłą żucia. Jednak tylko w nielicznych pracach opisano wyniki badań, których celem było wyjaśnienie korelacji siły żucia
z parametrami analizy cefalometrycznej określającymi budowę twarzoczaszki. Dodatkowo, wyniki tych badań są niejednoznaczne.

Celem pracy własnej była ocena zależności między płcią i wiekiem a siłą żucia, a także ocena korelacji wybranych parametrów określających pionową budowę twarzoczaszki z siłą żucia. Porównano również siłę żucia u osób ze zwiększoną
pionową relacją podstaw szczęk i czaszki z siłą żucia u osób z prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki.

Materiał do badań stanowiło 120 pacjentów Kliniki i Katedry Ortopedii Szczękowej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Pacjenci w wieku od 7 do 17 lat zgłosili się celem diagnozy i ewentualnego leczenia ortodontycznego. W badaniu uczestniczyło 60 chłopców i 60 dziewcząt, a przeciętny wiek wyniósł 12,2±1,7 lat. Połowa badanej populacji nie przekroczyła 12 roku życia. Wśród badanych wyodrębniono dwie grupy. Podstawą podziału były wartości kątów ML-NL i ML-NSL według norm analizy Segnera i Hasunda. Grupę badaną (wartości kątów ML-NL powyżej 27° i ML-NSL powyżej 33°) stanowiło 66 osób (55% ogółu badanych) w wieku od 7 do 17 lat. Grupę kontrolną (wartości kątów ML-NL 20,0°±7,0° i ML-NSL 28,0°±5,0°) stanowiło 54 osób (45% ogółu badanych) w wieku od 7 do 16 lat. Do badania siły żucia użyto cyfrowego siłomierza wyskalowanego w niutonach. Zakres pracy przyrządu wynosił 1-2000 N.

[yjsgimgs image="images/pomiar640.jpg" class="yjt_polaroid yjsg-lightbox" title="Siłomierz Imada typ ZPS-LM-2000N" link="images/pomiar.jpg" target="" effect="morph"]

Pomiar wykonywany był na wysokości pierwszych stałych trzonowców. Pacjentowi polecono nagryzanie przygotowanego rejestratora z maksymalną siłą. Siłomierz w trybie pracy “peak” zapisuje i wyświetla najwyższą zarejestrowaną wartość. Pomiar powtarzany był pięciokrotnie w odstępach 2-minutowych zarówno dla strony prawej, jak i lewej. W badaniach uwzględniono najwyższą zarejestrowaną wartość (maksymalna siła żucia) oraz średnią wartość ze wszystkich pomiarów (średnia siła żucia). Wyniki wyrażono w niutonach (N). Każdemu pacjentowi
wykonano zdjęcia cefalometryczne boczne głowy. Rentgenogramy zostały poddane analizie cefalometrycznej. W tym celu posłużono się programem komputerowym firmy Ortobajt, gdzie naniesiono na ekran monitora wymagane punkty cefalometryczne. Następnie poprzez odczytanie zaznaczonych punktów program przeprowadził analizę cefalometryczną. Dokonano również odręcznego zaznaczenia niektórych punktów pomiarowych na kalce ołówkiem o grubości 0,3 mm. Do oceny relacji pionowych wykorzystano następujące pomiary analizy cefalometrycznej: ML-NSL, ML-NL, NL-NSL, N-Me, Sp-Me, SGo:NMe, SpMe:NMe, ms-NL. Pomiarów N-Me, Sp-Me, SpMe:NMe oraz ms-NL dokonano ręcznie na obrysie zdjęcia cefalometrycznego głowy.

Uzyskane wyniki badań poddano analizie statystycznej, co pozwoliło na sformułowanie następujących wniosków:

1. U przeważającej większości ogółu badanych nie stwierdzono wpływu płci na siłę żucia. Stwierdzono natomiast wpływ wieku na zwiększenie siły żucia u osób z wysokokątową relacją podstaw szczęk i czaszki, podczas gdy nie wykazano takiego wpływu na siłę żucia u osób z prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki.
2. Tylna wysokość wyrostka zębodołowego (ms-NL) wykazuje największy wpływ na siłę żucia spośród wybranych parametrów określających pionową budowę twarzoczaszki zarówno u osób ze zwiększoną, jaki i prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki, przy czym wraz ze wzrostem wartości ms-NL siła żucia ulega zmniejszeniu.
3. W grupie osób z wysokokątową relacją podstaw szczęk i czaszki wykazano dodatnią zależność między siłą żucia a stosunkiem tylnej do przedniej wysokości twarzy (SGo:NMe) oraz kątami ML-NL i ML-NSL. Wraz ze zwiększeniem tych kątów i zmniejszeniem SGo:NMe następuje zmniejszenie siły żucia. Takich zależności nie wykazano w grupie osób z prawidłowymi wartościami kątów ML-NL i ML-NSL.
4. Siła żucia nie jest zależna od przedniej dolnej wysokości twarzy (Sp-Me), stosunku dolnej przedniej do całkowitej przedniej wysokości twarzy (SpMe:NMe) oraz kąta NL-NSL zarówno u osób ze zwiększoną, jaki i prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki.
5. Nie wykazano wpływu przedniej wysokości twarzy (N-Me) na siłę żucia u osób z wysokątową relacją podstaw szczęk i czaszki. U osób z prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki wzrost przedniej wysokości twarzy wpływa na zmniejszenie średniej i maksymalnej siły żucia po stronie lewej.
6. Przeciętne wartości średniej i maksymalnej siły żucia są niższe u osób z wysokątową relacją podstaw szczęk i czaszki niż u osób z prawidłową relacją podstaw szczęk i czaszki, jednak różnice te nie są istotne statystycznie.

[yjsgnote color="blue" close="no" title="Pełna treść pracy doktorskiej" border="default" radius="radiusb2" icon="fa fa-floppy-o fa-lg"]Cała praca doktorska Łukasza Sidorowicza pt. "Ocena siły żucia u pacjentów z wysokokątową wertykalną relacją podstaw szczęk i czaszki" jest dostępna do pobrania dla zalogowanych użytkowników w Magazynie Plików OrtoProf.[/yjsgnote]