Details

Category: Specjalizacja

Published: 19 November 2017

Hits: 35

Właściwy tork jest trzecim z sześciu [[kluczy prawidłowej okluzji według Andrewsa|208]].  W leczeniu ortodontycznym dążymy do uzyskania właściwej pozycji zębów uwzględniając nie tylko przemieszczenie koron zębów, lecz uzyskanie ich optymalnego nachylenia. Dlatego też jeden z etapów terapii wady zgryzu skupia się na osiągnięciu właściwej angulacji – ustawienia osi zęba wzdłuż wyrostka zębodołowego – oraz torku – pozycji korzenia w wymiarze poprzecznym.

Tork z punktu widzenia biomechaniki

Jest związany z pojęciem „momentu siły”. W chwili gdy do zęba (tak jak do każdego ciałą fizycznego) przyłożymy siłę w innym miejscu niż znajduje się jego centrum oporu (czyli środek ciężkości) nastąpi jego obrót wokół osi. Zatem tork jest wielkością wektorową.Z fizycznego punktu widzenia zależy on od  wielkości przyłożonej siły (wektor F), odległości punktu przyłożonej siły od środka ciężkości zęba (czyli wektor ramienia działania r) i kąta alfa utworzonego poprzez te dwa wspomniane wektory.

Odnosząc to do zęba mówiąc o torku mamy na myśli ruch przemieszczenia korzenia w kierunku policzkowo-językowym w stosunku do korony zęba. Aby to uzyskać muszą być spełnione następujące warunki:

• siła działąjąca apikalnie od środka ciężkości zęba (czyli centrum oporu), który w przypadku zębów siecznych znajduje się w około 1/3 dokoronowej części korzenia, zaś w przypadku zębów wiekokorzeniowych – w okolicy furkacji,
• oś obrotu musi znajdować się dokoronowo,
• wymusić ruch tylko w obrębie korzenia stosunek momentu siły do przyłożonej siły musi wynosić minimum 12/1.

Tork z punktu widzenia ortodoncji

Klinicznie jest to kąt  zawarty między:

• styczną do przedsionkowej, mezjalnej powierzchni korony
• prostą prostopadłą do powierzchni zgryzu

Wg Raucha tork jest to siła umożliwiająca ortodoncie kontrolę osiowego nachylenia zębów i przemieszczenie korzeni zębów. Dzięki temu osiągnięta jest harmonia co do ostatecznej pozycji zębów i efektów estetycznych.

Tork w aparatach stałych może być uzyskiwany poprzez:

1. odpowiednie skręcenie drutu – w pierwotnej technice edge-wise z zastosowaniem drutów czworokątnych zaproponowanej przez Angle’a oraz zagięcia 3°.
2. w technice straight-wire zaproponowanej przez Andrewsa  w 1970 r.  – używany był łuk prosty z zamkami, w które wbudowano już elementy 1, 2 i 3, czyli również te odpowiedzalne za tork. Tork zlokalizowany był w slocie zamka (nachylenie szczeliny w kierunku zgryzowo-dziąsłowym w stosunku do podstawy zamka) lub w podstawie zamka (nachylenie całego zamka). Wraz z pojawieniem się pierwszych aparatów tego typu, ukazały się również preskrypcje co do optymalnych wartości torku (zamki pierwszej generacji). Następnie Roth zmodyfikował preskrypcję Andrewsa (zwłaszcza co do wartości tork w przypadku kłów) tworząc system zamków drugiej generacji.
   
   

   Szczęka	Tork		Żuchwa	Tork
   Siekacz przyśrodkowy	+7°		Siekacz przyśrodkowy	-1°
   Siekacz boczny	+3°		Siekacz boczny	-1°
   Kieł	-7°		Kieł	-11°
   Pierwszy przedtrzonowiec	-7°		Pierwszy przedtrzonowiec	-17°
   Drugi przedtrzonowiec	-7°		Drugi przedtrzonowiec	-22°

   
   
   
3. System MBT (wg Mcaughlina, Benneta i Trevisiego) (zamki trzeciej generacji)  stosowany od 1997 r  pozwala na stosowanie zamków z torkiem wbudowanym w podstawę lub slot (standardowe zamki metalowe lub estetyczne) lub zamków z torkiem kombinowanym (zarówno w slocie, jak i w podstawie).

 


 
Pomimo tego, iż w obecnej technice ortodontycznej są dostępne zamki ułatwiające uzyskanie właściwego torku, rzeczywistość nie jest taka prosta. Tork zależy bowiem od wielu czynników.

Czynniki wpływające na wartość tork:

1. morfologia zęba (kształt, wypukłość korony)
2. materiał, z którego wykonany jest łuk ortodontyczny (właściwości mechaniczne i rozmiar drutu)
3. pozycja zamka oraz interakcji "łuk ortodontyczny-zamek"
4. sposobu ligaturowania

Auxillary root torquing ART

Jest techniką stosowaną w celu uzyskania optymalnego torku w obrębie pojedynczych zębów i jest możliwy dzięki zastosowaniu specjalnych sprężyn torkujących.



Zalety:
1, łatwe w aktywacji
2. bardziej efektywne w wybranych przypadkach
3. nie generują przeciwnego torku w obrębie zębów sąsiednich
4. Łatwo zmierzyć przyłożoną siłę

Wady
Wymagają większej uwagi podczas wizyt kontrolnych, ścisłej kontroli  i aktywacji podczas zgłaszania się pacjenta na wizytę i aktywacji




Przykłady sprężyn torkujących



1.    Anterior Torquing Spring – generuje większy tork w obrębie górnych siekaczy –zakończona jest haczykami umieszczanymi dystalnie w stosunku do zamków na torkowanych zębach. W zależności od przypadku klinicznego i liczby zębów wymagających korekty stosuje się sprężyny:
- z dwiema ostrogami – wskazane przy podniebiennym ustawieniu siekaczy bocznych. Sprężyna pozwoli na przemieszczenie wierzchowców ich korzeni w kierunku wargowym i zmniejszy ryzyko nawrotu wady
- czterema ostrogami – stosowana w torkowaniu wszystkich czterech siekaczy górnych, łatwa w stosowaniu





2. Palatal Torquing Springs –

Mają zastosowanie w przypadku zrotowanych pierwszych górnych przedtrzonowców. Jeśli w tym przypadku zastosowałoby standardowy drut czworokątny, tka przyłożona siła spowodowałoby wygenerowanie przeciwnego torku na zębach sąsiednich. Ponadto rotacja przedtrzonowca sprzyja uszkodzeniu przyzębia, powstaniu fenestracji kości wyrostka zębodołowego oraz recesji. Aby temu zapobiec można zastosować sprężynę 018’’, która wymusi tork w obrębie korzenia podniebiennego,  zamocowaną do łuku
3. Buccal torquing spring –sprawdza się w przypadku podniebiennie zatrzymanych górnych kłów. Po sprowadzeniu zębów do łuku zębowego często obserwuje się podniebienne ustawienie ich korzeni, co rzutuje na końcowy  efekt estetyczny. Zastosowanie  sprężyny 018’’ przytwierdzonej do łuku pod kątem 30 (w kierunku policzkowym) pozwoli na modyfikację położenia korzenia i jego ruch w kierunku przedsionkowym.
4.Sprężyna Goodmana (GTS) – niewielka sprężynka stosowana najlepiej w połączeniu z łukiem czworokątnym 16×22 lub 18×25 (NiTi lub stalowym) Umieszczamy ją w pożadanej pozycji na łuku ortodontycznym, a następnie przytwierdzamy łuk do zamków za pomoca ligatur. Jeśli chcemy uzyskać tork językowy, krzywizna sprzęzynki musi być skierowana dodziąslowo, zaś w celu uzyskania torku przedsionkowego – ustawiamy ją w kierunku brzegu siecznego. Aby uzyskać pełen tork cała powierzchnia sprężynki musi znaleźć się w tej samej płaszczyźnie, co łuk ortodontyczny. Częściowy tork otrzymamy odginając sprężynkę pod kątem 45 stopni w stosunku do płaszczyzny łuku. Następnie aktywujemy sprężynkę poprzez dogięcie jej obydwu skręconych ramion.

Jak ją stosować: http://www.orthoclassic.com/minimize-relapse-using-torquing-springs/

 

Źródło:
1.    Katarzyna Potoczek-Wallner Beata Kawala, Szymon Chojnowski
Torque wczoraj i dziś. Ewolucja preskrypcji systemów zamków ortodontycznych w aspekcie pozycji korzenia zębowego w kości wyrostka zębodołowego
2.    Irena Karłowska – Zarys współczesnej ortodoncji
3.    https://www.slideshare.net/indiandentalacademy/types-of-torqueing-auxiliary
4.    https://www.slideshare.net/indiandentalacademy/palatal-and-buccal-root-torquing-springs