Kiedy planujemy zakup aparatu do gabinetu ortodontycznego, uświadamiamy sobie, jak w ostatnich latach fotografia się rozwinęła i że bogactwo opcji zaczyna nas przytłaczać. Jaka marka jest najlepsza? Jakie parametry najważniejsze? Ile na cały zestaw trzeba wydać? Te i wiele innych pytań rodzi się wtedy w naszych głowach. Kiedyś było pod tym względem o wiele łatwiej, bo jednie kilka lustrzanek umożliwiało wykonywanie zdjęć w trudnych warunkach, jakie panują w jamie ustnej.
Obserwując artykuły naukowe w polskich czasopismach naukowych, zauważymy dużą różnorodność sprzętu fotograficznego wykorzystywanego do dokumentacji fotograficznej pacjentów. Wśród zdjęć można zauważyć takie wykonane zarówno aparatami w telefonach komórkowych, jak i w pełni profesjonalnymi lustrzankami. Jakie są zalety i wady takich rozwiązań - przedstawimy poniżej.
Komórka, aparat kompaktowy czy lustrzanka
Fakt ten zapewne zdziwi wiele osób, ale każdym z tych aparatów można zrobić przyzwoite zdjęcia kliniczne w ortodoncji. Jakość zdjęć po części zależy od możliwości sprzętu, ale istotne są również: wiedza i umiejętności operatora (w naszym przypadku lekarza lub asystentki) oraz odpowiednie akcesoria (t.j. lustra, retraktory itp.). Możliwa jest więc sytuacja, że zdjęcia wykonane komórką okażą się bardziej wartościowe niż te wykonane profesjonalnym zestawem fotograficznym.
Komórka
Komórki są obecnie tak powszechne, że coraz mniej osób potrafi się bez nich obyć. Ich niewielkie rozmiary, w porównaniu z innymi aparatami, tak jak i to, że zawsze mogą być pod ręką, jest ich wielką zaletą. Obecne modele są na tyle zaawansowane, że zdjęcia nimi wykonane mogą naprawdę zachwycić. Niestety wykonywanie zdjęć klinicznych w jamie ustnej mocno uwidacznia pewne słabości aparatu w komórce.
Brak lub słabej mocy lampy błyskowe wbudowane w komórki powodują, że często generują niewystarczająco dużo światła, co utrudnia lub uniemożliwia ostrzenie. Dlatego należy umiejętnie takie kadry doświetlać. Drugim problemem jest mała wartość ogniskowej, która decyduje o odległości z jakiej powinniśmy fotografować dany kadr. Tak, jak można zaobserwować to poniżej, fotografowany obiekt jest zdecydowanie zdeformowany.
[yjsgimgs image="images/artykuly/aparat4mm_640.jpg" class="yjt_polaroid yjsg-lightbox-items" title="Zdjęcie wykonane Samsungiem S4" link="images/artykuly/aparat4mm_1920.jpg" target="" effect="fade|0.5|800"]
Czy widzieliście takie zdjęcia w ortodontycznej prasie naukowej? Teraz wiadomo, co było przyczyną deformacji łuków. Aby unikać takiego efektu, należałoby fotografować ze znacznie większej odległości za pomocą zoomu lub po wykonaniu zdjęcia większego kadru wykonać kadrowanie w programie graficznym. Przykład poniżej wykonany został z odległości 15 cm, a następnie wykadrowany w programie graficznym. Niestety efektem uboczny takiego protokołu jest spadek rozdzielczości zdjęcia po obróbce.
[yjsgimgs image="images/artykuly/aparat4mm15cm_640.jpg" class="yjt_polaroid yjsg-lightbox-items" title="Zdjęcie wykonane Samsungiem S4 z odległości 15 cm i wykadrowane" link="images/artykuly/aparat4mm15cm_1920.jpg" target="" effect="fade|0.5|800"]
Obecnie na rynku pojawiają się komórki z dodatkowymi obiektywami, które wpływają pozytywnie na wartość ogniskowej, ale jednocześnie negatywnie na łatwość transportu, ponieważ oprócz komórki należy nosić jeden lub więcej dodatkowych elementów.
Kompakty
Aparaty kompaktowe są kolejną grupą aparatów fotograficznych, która ma swoich zwolenników. Wraz z rozwojem technologii granice pomiędzy aparatami kompaktowymi a aparatami komórkowymi, szczególnie tymi z wyższej półki, zaczynały się zacierać. Obecnie najnowsze aparaty kompaktowe ewoluują dwutorowo: powstają z jednej strony coraz bardziej zaawansowane konstrukcje jednobryłowe, posiadające jeden wbudowany uniwersalny obiektyw, z drugiej strony powiększa się grupa kompaktów z wymienialnymi obiektywami do różnych zadań.
Na bazie tych aparatów powstały również konstrukcje dedykowane wyłącznie do fotografii klinicznej w stomatologii, jak na przykład EyeSpecial C-II japońskiej firmy SHOFU. Aparat ten ma wiele fabrycznych programów z ustawieniami pod dane typy zdjęć (np. twarzy, dla zabiegów chirurgicznych, wybielania zębów czy doboru koloru prac protetycznych).
- {mbox:https://www.youtube.com/watch?v=ixVabTwFeQ4|1280|720|group=social|title=EyeSpecial C-II::Prezentacja produktu|txt=Odtwórz film o EyeSpecial C-II.}
Lustrzanki
Lustrzanki to jedyne aparaty rekomendowane do stomatologicznej fotografii klinicznej przez ekspertów i instytucje dbające o standardy dokumentacji medycznej. Eksperci zalecają stosowanie półprofesjonalnych lub profesjonalnych cyfrowych aparatów lustrzanych wraz z obiektywami makro o ogniskowej 100 mm oraz lampami pierścieniowymi lub twin-flash. Takie połączenie elementów ma: eliminować zniekształcenie obrazu, zapewniać wygodną odległość fotografowania, zarówno dla zdjęć zewnątrz-, jak i wewnątrzustnych, oraz umożliwiać powiększenie w skali 1:1 przy dużej głębi ostrości.
Wśród półprofesjonalnych cyfrowych lustrzanek popularne są matryce niepełnoklatkowe o wymiarach nieco mniejszych niż standardowa klatka filmu: 35 mm. Ze względu na różnice wielkości matryc i związany z tym [[mnożnik ogniskowej|15]], takie aparaty mogą korzystać z obiektywów już o ogniskowej 60 mm (o ile nie będzie wymagane powiększenie 1:1 - np. kadr obejmujący tylko 2 zęby). Zdjęcia takie posiadają nieco deformacji, ale nie jest ona znaczna.
[yjsgimgs image="images/artykuly/aparat60mm_640.jpg" class="yjt_polaroid yjsg-lightbox-items" title="Zdjęcie wykonane Canon 500D + obiektyw 60mm" link="images/artykuly/aparat60mm_1920.jpg" target="" effect="fade|0.5|800"]
Ideałem są zdjęcia wykonane lustrzanką z obiektywem ok. 100 mm (różni producenci posiadają nieco inne wartości ogniskowych) oraz odpowiednim oświetleniem np. za pomocą lampy pierścieniowej.
[yjsgimgs image="images/artykuly/aparat100mm_640.jpg" class="yjt_polaroid yjsg-lightbox-items" title="Zdjęcie wykonane Canon 500D + obiektyw 100mm" link="images/artykuly/aparat100mm_1920.jpg" target="" effect="fade|0.5|800"]
Korzystając z takiego zestawu i odpowiednich akcesoriów oraz przestrzegając podstawowych reguł wykonywanie zdjęć klinicznych, możemy otrzymywać powtarzalne i dobre jakościowo zdjęcia. Dokładniej o sprzęcie fotograficznym (takim jak korpusy lustrzanek, obiektywy i lampy błyskowe), sposobach wykonania poszczególnych zdjęć zewnątrz- i wewnątrzustnych oraz o możliwościach wykorzystania zdjęć klinicznych napiszę w kolejnych artykułach.